तेह्र दिनएक मृत्यु

श्रीकृष्ण विक — सिन्धुलीको सुनकोसी गाउँपालिका–३, जुम्लेडाँडाका २३ वर्षीय दलित सवारी चालक। काठमाडौँमा काम गरेर पाल्ने परिवार। खोटाङकी १७ वर्षीया मगर युवतीसँग प्रेम विवाह। तेह्र दिन पछि निजको शव सिन्धुलीको खुर्कोट इलाका प्रहरी कार्यालयको हिरासत कक्षको शौचालयको भेन्टिलेसनमा फेला पर्‍यो। प्रहरीका अनुसार यो आत्महत्या थियो। परिवार, राष्ट्रिय दलित आयोग र सांसदका अनुसार यो सुनियोजित हत्याको आशङ्का हो।

घटनाक्रम

२०८२ चैत २८ — प्रेम विवाह

श्रीकृष्ण विक र खोटाङकी १७ वर्षीया मगर युवतीबीच प्रेम विवाह। तीन दिन ललितपुरमा बसेर वैशाख १ गते दम्पती सिन्धुलीको जुम्लेडाँडा पुगेका थिए।

चैत ३० — प्रहरीमा उजुरी

युवतीका दाजुले सातदोबाटो प्रहरी वृत्त, काठमाडौँमा “बहिनी हराएको डेरामा हराएको” भनी खोजजलासको निवेदन दर्ता गराए।

वैशाख ३ — ललितपुरबाट पक्राउ

जिल्ला प्रहरी कार्यालय ललितपुरले “मिलापत्रका लागि” भन्दै बोलाएको श्रीकृष्णलाई नियन्त्रणमा लिई सिन्धुली पठायो। खुर्कोट प्रहरीले जबरजस्ती करणीको मुद्दा दर्ता गर्‍यो।

वैशाख ३–७ — न्यायिक हिरासत

सिन्धुली जिल्ला अदालतबाट ७ दिनको म्याद थप। परिवारका अनुसार, श्रीकृष्णले भेट्न गएका आफन्तहरूलाई प्रहरीद्वारा जबरजस्ती करणीको बयानमा सही गर्न शारीरिक र मानसिक यातना दिइएको बताएका थिए।

साँझ ५ बजेर ५९ मिनेट — हिरासतमा मृत्यु। प्रहरीका अनुसार, हिरासत कक्षको शौचालयको भेन्टिलेसनमा कालो सर्टको पासोमा झुण्डिएको अवस्थामा फेला। सुनकोसी सामुदायिक अस्पताल हुँदै सिन्धुली अस्पताल पुर्‍याइएका श्रीकृष्णलाई राति ८:१५ मा चिकित्सकले मृत घोषणा गरे।

वैशाख ८ — दलित आयोगको ध्यानाकर्षण

राष्ट्रिय दलित आयोगले आधिकारिक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै स्वतन्त्र, निष्पक्ष र पारदर्शी छानबिनको माग। प्रवक्ता सुन्दर पुर्कुटीको हस्ताक्षरमा।

वैशाख १० — सांसदहरूको धर्ना

रास्वपा सांसदहरू खगेन्द्र सुनार, आशिष गजुरेल, धनेन्द्र कार्की, रिमा विश्वकर्मा, सुष्मा स्वर्णकार, गणेश विक, क्षिमा विश्वकर्मा पीडित परिवारसहित जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा धर्नारत।

वैशाख ११ — छानबिन समिति गठन

IGP दान बहादुर कार्कीले राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठानका DIG दिनेश कुमार आचार्यको नेतृत्वमा ५ सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरे। समितिले ७ दिनभित्र प्रतिवेदन पेस गर्नुपर्नेछ।

दुई कथा

प्रहरीको आधिकारिक दाबी — आत्महत्या

DSP सूर्यप्रकाश सुवेदीका अनुसार, श्रीकृष्णले हिरासत कक्षको शौचालयभित्र आफैले लगाएको कालो सर्टको पासो लगाएर आत्महत्या गरे। भेन्टिलेसनको रेलिङमा झुण्डिएको अवस्थामा तुरुन्त काटेर अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। घटना हुँदा श्रीकृष्ण ध्रुवा कक्षमा एक्लै थिए।

पीडित परिवारको आरोप — यातनाले मृत्यु

आमा बिन्दामाया विकका अनुसार, हिरासतमा भेट्न गएका आफन्तहरूसँग श्रीकृष्णले भनेका थिए: प्रहरीले जबरजस्ती करणीको बयानमा सही गर्न शारीरिक र मानसिक यातना दिइरहेका छन्। छोराको मृत्युको स्थल समेत हेर्न नदिइएको र प्रहरीको सम्पूर्ण दाबीमाथि पूर्ण अविश्वास। अन्तरजातीय विवाहको कारण फसाइएको दाबी।

मागहरू

नेपाली अमेरिकन सोसल अर्गनाइजेसन — क्यालिफोर्निया च्याप्टर (NASO-CA) र व्यापक दलित अधिकार मोर्चाले नेपाल सरकारसमक्ष निम्न मागहरू राखेका छन्।

1. स्वतन्त्र न्यायिक छानबिन — प्रहरी संयन्त्र बाहिरका सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीश, मानव अधिकार आयोगका प्रतिनिधि र दलित समुदायका अग्रणीहरू सम्मिलित आयोग गठन।
2. पारदर्शी अनुसन्धान — छानबिन प्रतिवेदन पूर्ण रूपमा सार्वजनिक गरिनुपर्छ।
3. दोषीमाथि कडा कारबाही — अनुसन्धानबाट दोषी ठहरिने हरेक प्रहरी अधिकारीमाथि कानुनबमोजिम कडा कारबाही।
4. जातीय भेदभाव ऐनको कार्यान्वयन — जातीय भेदभाव तथा छुवाछूत (कसुर र सजाय) ऐन, २०६८ को प्रभावकारी कार्यान्वयन।
5. क्षतिपूर्ति र सुरक्षा — पीडित परिवारलाई उचित क्षतिपूर्ति र पूर्ण सुरक्षा प्रबन्ध।
6. हिरासत सुधार — हिरासत कक्षमा CCTV अनिवार्य, स्वतन्त्र अनुगमन निकायको पहुँच।

स्रोत

• Ratopati
• INSEC Online
• Annapurna Post
• Makalu Khabar
• Ujyaalo Nepal
• DC Nepal
• Pardafas
• राष्ट्रिय दलित आयोग — आधिकारिक प्रेस विज्ञप्ति